Δήμαρχος Ιωαννίνων - Μωυσής Ελισάφ

Συνέντευξη του Δημάρχου Ιωαννίνων στην εφημερίδα Political

8 Νοεμβρίου, 2021

*Η συνέντευξη παραχωρήθηκε στον Μανώλη Στίνη, ιστορικό και μεταπτυχιακό φοιτητή στην Πολιτική Φιλοσοφία στο ΕΚΠΑ

Συναντήθηκα με τον δήμαρχο της πόλης των Ιωαννίνων, Μωυσή Ελισάφ, τον πρώτο Έλληνα Εβραίο δήμαρχο στην ιστορία της νεότερης και σύγχρονης Ελλάδας. Μόλις πέρασα την ξύλινη πόρτα του γραφείου του, ο δήμαρχος με χαμόγελο και με ιδιαίτερη ευγένεια και απλότητα, που τον χαρακτηρίζουν άλλωστε ως άνθρωπο, με καλωσόρισε.

Μπαίνοντας στο γραφείο του κ. Ελισάφ, εύκολα κάποιος παρατηρεί την τάξη που υπάρχει στον χώρο, ενώ πάνω στο γραφείο του βρίσκονται αρκετές σημειώσεις, βιβλία και άλλα έγγραφα που αφορούν την τοπική κοινωνία. Έτσι, λοιπόν, ξεκίνησα τη συζήτηση, ώστε να μου αφηγηθεί την πορεία της ζωής του από την παιδική του ηλικία έως τη λαμπρή επιστημονική του καριέρα και την ενασχόλησή του με την πολιτική.

Θα μπορούσατε να μας μιλήσετε για την οικογένειά σας αλλά και για τη σχέση σας με τον εβραϊσμό;
Γεννήθηκα το 1954 στα Ιωάννινα από Εβραίους γονείς. Η οικογένειά μου ανήκε στην ιστορική ρωμανιώτικη κοινότητα των Ιωαννίνων. Ο πατέρας μου Σιέμος γεννήθηκε το 1913 και η μητέρα μου Άννα το 1919. Ο πατέρας μου ασχολούνταν με το εμπόριο ενώ η μητέρα μου με τα οικιακά, όπως άλλωστε συνηθιζόταν για τις γυναίκες εκείνη την εποχή. Οι γονείς μου ήταν ιδιαίτερα κοσμικοί και φιλελεύθεροι και για αυτόν τον λόγο και εγώ ακολούθησα το παράδειγμά τους με πλήρη σεβασμό στις εβραϊκές παραδόσεις και τον εβραϊκό πολιτισμό.

Οι παππούδες μου ονομάζονταν από την πλευρά του πατέρα Μωυσής και Ρεβέκκα Ελισάφ και από την πλευρά της μητέρας Ισαάκ και Μαλκούλα Λαγαρή. Ήταν έμποροι, όπως οι περισσότεροι Εβραίοι των Ιωαννίνων. Ο παππούς Μωυσής πέθανε λίγο μετά την έναρξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου ενώ οι υπόλοιποι τρεις πρόγονοί μου ακολούθησαν, όπως και οι υπόλοιποι συγγενείς μου, την οδό του μαρτυρίου προς τα στρατόπεδα του θανάτου και συγκεκριμένα στο Άουσβιτς-Μπιρκενάου, όπου και βρήκαν τραγικό θάνατο. Από πολύ νωρίς προσπάθησα να αντιληφθώ τις ρίζες του αντισημιτισμού που οδήγησαν στα στρατόπεδα του θανάτου. Για αυτόν τον λόγο για εμένα αποτελεί «δέσμευση ζωής» να βρίσκομαι απέναντι σε κάθε μορφή ρατσισμού και μισαλλοδοξίας με ιδιαίτερη μέριμνα για τους αδύνατους και τις μειονότητες. Ο εβραϊσμός μου είναι κυρίως μια πολιτιστική ταυτότητα και όχι απλώς μια θρησκευτική ένταξη.

Η οικογένειά σας πώς κατάφερε να διαφύγει από τους ναζιστές;
Όπως και τα υπόλοιπα μέλη της εβραϊκής κοινότητας, έτσι και μέλη της οικογένειάς μου συμμετείχαν σε όλους τους εθνικούς αγώνες αλλά και κατά τη διάρκεια του ελληνοϊταλικού πολέμου επιστρατευόμενοι και πολεμώντας στο αλβανικό μέτωπο. Το καλοκαίρι του 1943, με τη συνθηκολόγηση της Ιταλίας, οι Γερμανοί εισήλθαν στα Γιάννενα και τότε ξεκίνησαν στην πόλη τα γνωστά αντιεβραϊκά μέτρα των ναζιστών. Η συστηματική οργάνωση για μια μαζική διαφυγή από μια απομονωμένη περιοχή, όπως ήταν η περιοχή των Ιωαννίνων, ήταν πολύ δύσκολη, καθώς τα χωριά όπου βρίσκονταν οι αντάρτες ήταν αρκετά μακριά για τα δεδομένα εκείνης της εποχής. Παράλληλα οι οικογένειες ήταν πολυμελείς και δεμένες. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα η πλειοψηφία να μην μπορέσει να εγκαταλείψει την πόλη για να καταφέρει να σωθεί. Ορισμένοι, οι πιο νέοι και θαρραλέοι, τάχθηκαν στις οργανώσεις της εθνικής αντίστασης, κυρίως στο ΕΑΜ αλλά και στον ΕΔΕΣ. Άλλοι νέοι, όπως οι γονείς μου, κατάφεραν να φύγουν από την πόλη.

Το γεγονός ότι δεν είχαν κάποιες υποχρεώσεις να τους κρατήσουν πίσω τούς οδήγησε να ακολουθήσουν την οδό της διαφυγής το φθινόπωρο του 1943 για την Αθήνα, όπου υπήρχαν συγγενείς τους. Είναι σημαντικό να τονιστεί πως στη διαφυγή των Εβραίων συνέβαλε η Ελληνική Ορθόδοξη Εκκλησία με τον Αρχιεπίσκοπο Δαμασκηνό, ο οποίος θεωρείται και «Δίκαιος των Εθνών», αλλά και ο επικεφαλής της ελληνικής αστυνομίας Άγγελος Έβερτ. Οι γονείς μου, μέσω ενός δικτύου διαφυγής που περιλάμβανε το ΕΑΜ, τη βρετανική αποστολή στην Ελλάδα και το εβραϊκό πρακτορείο με κέντρο την Κωνσταντινούπολη, κατάφεραν να διαφύγουν στη Σμύρνη και από εκεί στην υπό βρετανική κατοχή Παλαιστίνη. Εκεί, οι γονείς μου εργάστηκαν προκειμένου να μπορέσουν να επιβιώσουν. Μετά το τέλος της Κατοχής και στις αρχές του εμφυλίου πολέμου, επέστρεψαν στην Ελλάδα όπου ουσιαστικά κλήθηκαν να ξεκινήσουν τη ζωή τους από την αρχή. Βέβαια, δεν ήταν λίγοι οι Εβραίοι της κοινότητας των Ιωαννίνων που διάλεξαν τον δρόμο της μετανάστευσης.

Τι ήταν εκείνο που σας οδήγησε να ασχοληθείτε με την πολιτική και γιατί τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο;
Από παλιά υπήρξα ενεργός πολίτης καθώς ασχολιόμουν για χρόνια με τα πολιτικά-κοινωνικά ζητήματα των Ιωαννίνων. Το 2006 εκλέχθηκα για πρώτη φορά δημοτικός σύμβουλος στην παράταξη της τότε μείζονος αντιπολίτευσης.

Το 2010 εκλέχθηκα πρώτος δημοτικός σύμβουλος στην πόλη με την παράταξη του πρώην δημάρχου Ιωαννίνων Φίλιππου Φίλιου. Την περίοδο 2011-2014 διετέλεσα πρόεδρος του Πνευματικού Κέντρου του δήμου με ευθύνη τις πολιτιστικές δράσεις της πόλης. Εκείνη η χρονική περίοδος αποτελεί για εμένα την πιο δημιουργική περίοδο της ζωής μου, γιατί παράλληλα με τα επιστημονικά μου καθήκοντα είχα αναλάβει να αναδείξω την πόλη των Ιωαννίνων μέσα από ποικίλες πολιτιστικές δράσεις. Η ανιδιοτελής ιατρική μου προσφορά επί σαράντα χρόνια στην πόλη αλλά και η ενασχόλησή μου με τα κοινά αποτελούν σημαντικά πλεονεκτήματα, καθώς λίγα χρόνια μετά βρήκα τη δύναμη να ξεκινήσω τον προσωπικό μου αγώνα για τη διεκδίκηση του αξιώματος του δημάρχου της πόλης.

Πώς θα θέλατε να δείτε την πόλη των Ιωαννίνων τα επόμενα χρόνια και τι θα συμβουλεύατε τη νέα γενιά σήμερα;
Η πρόκληση είναι πολύ μεγάλη, θέλω να βελτιώσω όσο πιο πολύ γίνεται την ποιότητα ζωής των συνδημοτών μου. Θεωρείται αυτονόητο, αλλά πολλές φορές συναντάς ανυπέρβλητες δυσκολίες. Αυτές οι δυσκολίες είναι ο εκλογικός νόμος της απλής αναλογικής, η πανδημία του κορονοϊού αλλά και οι υποστελεχωμένες υπηρεσίες του δήμου. Η πόλη μας δεν είναι μια επαρχιακή πόλη της Δυτικής Ελλάδας, είναι ένα κοσμοπολίτικο κέντρο των Δυτικών Βαλκανίων. Στόχος μας, λοιπόν, είναι να αναδείξουμε τα Γιάννενα προς όλες τις κατευθύνσεις, καθώς έχουμε όλες τις προϋποθέσεις.

Last modified: 8 Νοεμβρίου, 2021

Comments are closed.